Kijk & vergelijk

€

€

€

Achtergrond | Audio / Video

Auteur: Johan Zwiekhorst donderdag 28 augustus 2008 |  E-mail of  Print dit artikel

vooraan exact tegengesteld zijn aan de geluidsgolven achteraan de luidspreker. Als die elkaar raken, heffen ze elkaar op. Zoiets heet een akoestische kortsluiting. Omdat zo’n akoestische kortsluiting nefaste effecten heeft op de geluidsweergave, moeten we die bekampen. De meest praktische en populaire methode om akoestische kortsluiting te vermijden is, de luidspreker in een kast of behuizing inbouwen. De voorkant van de luidspreker kan vrij de ruimte in geluid uitstralen, maar zijn achterkant zit in een houten behuizing opgesloten en dus kan dat geluid de voorkant niet meer bereiken en dus ook geen akoestische kortsluiting meer veroorzaken. Het probleem van hout is, dat het gaat meetrillen met het geluid. Dat ‘kleurt’ de klank en dat willen we niet, want dat is een vervorming van hoe het zou moeten klinken. Dik hout helpt: want hoe dikker het is, hoe minder het meetrilt. De kast volproppen met absorberend materiaal zoals glaswol helpt ook: dat heet dempen. Het nadeel hiervan is, dat dit de beweging van de conus afremt bij elke beweging naar binnen de kast omdat dan de lucht in de kast samengedrukt wordt. Daar bestaan oplossingen voor, maar dat omvat een ander ontwerp van luidsprekerkast.

SOORTEN LUIDSPREKERKASTEN

1. De gesloten kast

De luidsprekers zitten met hun achterzijde volledig in een luchtdichte kast opgesloten, die bovendien gedempt is. Het geluid dat de achterzijde van een luidspreker verlaat, kan dus nergens heen. In principe geeft de gesloten kast het meest natuurlijk klinkende geluid van alle kastsoorten, maar de kwaliteit van de basweergave is rechtstreeks afhankelijk van de omvang van de kast. Hoe groter de kast en hoe groter de woofer, hoe beter de basweergave. Je kunt ook wel diepe bassen weergeven met kleinere woofers, maar dan moeten ze een grotere uitslag maken en moet het conusmateriaal dus veel stijver zijn, wat weer meer massa en vervorming met zich meebrengt.
Omdat de beweging van de conus geremd wordt door de opgesloten lucht in de kas en de demping binnenin, is een goede basweergave bij kleine kasten vrijwel uitgesloten. Dat neemt niet weg dat er over de jaren heen soms toch wel vrij kleine gesloten kasten op de markt gekomen zijn met een vrij indrukwekkende bas. De B&W DM12 is er zo eentje. Een versterker moet trouwens ook veel harder werken om de remmende werking van een gesloten kast te overwinnen.

2. De basreflexkast

Een voor de hand liggende oplossing voor de remmende werking van een gesloten kast, is natuurlijk om een opening in de kast te maken. Dan kan de lucht eruit en is er dus geen remmende werking meer. We moeten dan wel weer oppassen voor akoestische kortsluiting. Een basreflexkast maakt gebruik van een baspijp in de kast: een ronde buis in de kast die uitmondt in een ronde opening aan de buitenkant. Die baspoort zit meestal vooraan of achteraan de luidsprekerkast, maar zou in principe ook onderaan of bovenaan of in een van de zijwanden mogen zitten. De lengte van de buis en de diameter ervan bepaalt bij welke frequentie er een luchtstoot door de buis naar buiten komt. Voor vloerstaande luidsprekerkasten berekent men de lengte en diameter van de pijp zo, dat de luchtstoot op of onder 40 Hz gebeurt. Bij kleinere luidsprekers die op statiefjes geplaatst moeten worden (de zogenaamde bookshelfs of monitorluidsprekers), is de baspijp meestal op 60 Hz berekend. Met zo’n basreflexkast kun je zelfs in een vrij kleine kast een indrukwekkende bas laten horen. Als je echter heel lage noten zou laten spelen, zou je merken dat elke toon beneden de baspijpfrequentie in feite die baspijpfrequentie laat horen. Bij een orgelpartij met gebruik van pedalen, zou je telkens dezelfde noot denken te horen